Μιχαήλ Β. Μήττας

Introduction

Μια ψύχραιμη ανάλυση για τις πρόσφατες αποφάσεις για τις συντάξεις

Μια ψύχραιμη ανάλυση για τις πρόσφατες αποφάσεις για τις συντάξεις

Πρόσφατα δημοσιεύθηκε απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία έχει προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης και επαναλαμβάνεται διαρκώς από τα ΜΜΕ. Η συγκεκριμένη απόφαση στηρίζεται νομικά στην περίφημη υπ’ αρ. 2287/2015 Ολομέλειας ΣτΕ, η οποία έκρινε αντισυνταγματικές συγκεκριμένες περικοπές στις συντάξεις. Συγκεκριμένα:

– Η διάταξη του α. 6 ν. 4051/2012, με την οποία μειώθηκαν αναδρομικά κατά 12%, όπως αναλυτικά προαναφέρθηκε, οι κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.300 ευρώ και οι επικουρικές συντάξεις, με κλιμάκωση του ποσοστού μειώσεως (10%, 15% και 20%) αναλόγως του ύψους αυτών και με κατοχύρωση κατώτατου ορίου 200 ευρώ,

– Η διάταξη του άρθρου πρώτου παρ. ΙΑ υποπαρ. ΙΑ.5 περ. 1 και υποπαρ. ΙΑ.6 περ. 3 ν. 4093/2012, με την οποία μειώθηκαν εκ νέου, σε ποσοστά από 5% έως και 20%, οι από οποιαδήποτε πηγή και για οποιαδήποτε αιτία συντάξεις, που υπερβαίνουν αθροιστικώς τα 1.000 ευρώ, αφετέρου δε καταργήθηκαν πλέον για όλους τους συνταξιούχους τα επιδόματα και δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας.

Κατά συνέπεια έχει κριθεί οριστικά το μη νόμιμο των συγκεκριμένων περικοπών και επομένως το δικαίωμα όσων θίγονται από αυτές να διεκδικήσουν χρηματική αποζημίωση ίση με την οικονομική ζημία που υπέστησαν, ήτοι τις μειώσεις στις συντάξεις τους, πλέον ηθικής βλάβης, κατά τα α. 105 – 106 ΕισΝΑΚ. Ο τρόπος διεκδίκησης είναι η άσκηση αγωγής ενώπιον του αρμοδίου διοικητικού πρωτοδικείου.

  1. Η υπ’ αρ. 2287/2015, εφαρμόζοντας τη (νέα) διάταξη του α. 50 παρ. 3β ΠΔ 18/1989 έκρινε ότι «μετά στάθμιση του δημοσίου συμφέροντος, αναφερομένου στην οξυμένη δημοσιονομική κρίση και στην κοινώς γνωστή ταμειακή δυσχέρεια του ελληνικού Κράτους, ορίζει ότι οι συνέπειες της αντισυνταγματικότητας των επιμάχων διατάξεων θα επέλθουν μετά την δημοσίευση της παρούσης αποφάσεως». Με αυτόν τον τρόπο το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο επιχείρησε να περιορίσει τις δημοσιονομικές συνέπειες της απόφασής του, περιορίζοντας τα αποτελέσματά της μόνον στον χρόνο μετά την δημοσίευσή της, ήτοι μετά τις 10-6-2015. Κατά συνέπεια, εν τοις πράγμασι εφικτή είναι μόνον η με άσκηση αγωγής διεκδίκηση ποσών από συνταξιούχους για το διάστημα μετά από την ημερομηνία αυτή.

Καινοτόμα ωστόσο, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, αποφαινόμενο ότι, εκτός της αντισυνταγματικότητας που ήδη διέγνωσε το ΣτΕ, έχει το ίδιο εξουσία και κρίνει περαιτέρω αντίθεση των ως άνω διατάξεων και με την ΕΣΔΑ, υπερβαίνει τον περιορισμό που περιγράψαμε. Κατ’ αυτόν τον τρόπο καθιστά εφικτή την διεκδίκηση ποσών και για το διάστημα προ της 10-6-2015. Ωστόσο, η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, σε αντίθεση με την απόφαση του ΣτΕ, υπόκειται σε ένδικα μέσα, με αποτέλεσμα η ορθότητα της κρίσης του να δύναται να αμφισβητηθεί ακόμα και να ανατραπεί.

2. Σε κάθε περίπτωση υφίστανται ζητήματα παραγραφής. Η παραγραφή απαιτήσεων συνταξιούχων του Δημοσίου από τις συντάξεις τους είναι διετής, με αποτέλεσμα οι αγώγιμες αξιώσεις τους να μην μπορούν να διεκδικηθούν βάσιμα για το διάστημα πριν την 1-1-2016. Μάλιστα, από 1-1-2019 θα παραγραφούν και οι απαιτήσεις τους για το έτος 2016. Η παραγραφή απαιτήσεων του ΙΚΑ και ΟΑΕΕ είναι πενταετής, με αποτέλεσμα οι αντίστοιχες αξιώσεις τους να μπορούν να διεκδικηθούν βάσιμα για το διάστημα από 1-1-2013. Από 1-1-2019 θα παραγραφούν και οι απαιτήσεις τους για το έτος 2013. Κατά συνέπεια σε αμφότερες τις περιπτώσεις συνίσταται η άσκηση αγωγής ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου έως τις 31-12-2018. Η απλή υποβολή αιτήσεων στα κατά τόπους γραφεία των φορέων κοινωνικής ασφάλισης είναι ατελέσφορη και αμφίβολο αν διακόπτει την παραγραφή αυτή.

3. Από 1-1-2017 ξεκίνησε η ισχύς του ν. 4387/2016, ήτοι του ΕΦΚΑ, ο οποίος άλλαξε άρδην τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων και καθιστώντας άνευ αντικειμένου τις ως άνω κρίσεις. Για τους συνταξιούχους των οποίων η σύνταξη υπολογίσθηκε με βάση τις διατάξεις του ΕΦΚΑ το ως άνω σκεπτικό δεν γίνεται να εφαρμοσθεί, παρά μόνον ίσως σε περιπτώσεις υπολογισμού της προσωπικής διαφοράς. Αντίθετα, για τους συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη υπολογισθείσα με το προ ΕΦΚΑ σύστημα, η διεκδίκηση χρηματικών απαιτήσεων είναι εφικτή ακόμα και για διαφορές στις συντάξεις που προέκυψαν μετά την 1-1-2017.

Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, η διεκδίκηση διαφορών στις συντάξεις που προέκυψαν από τις συγκεκριμένες περικοπές των ν. 4051/2012 και ν. 4093/2012, ήταν εφικτή ούτως ή άλλως από το 2015. Ωστόσο, η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης υιοθετώντας ευνοϊκή για τους συνταξιούχους ερμηνεία, επεκτείνει ουσιαστικά το δικαίωμα διεκδίκησης και στον χρόνο προ της 10-6-2015. Αν αυτή η απόφαση επικυρωθεί από το Εφετείο, θα αποτελεί μείζονα εξέλιξη για την διασφάλιση κοινωνικοασφαλιστικών δικαιωμάτων και μάλιστα εν μέσω οικονομικής κρίσης. Η τελεσίδικη επίλυση του ζητήματος αναμένεται να καθυστερήσει αρκετά έτη, δεδομένων των καθυστερήσεων στον προσδιορισμό δικασίμων στα διοικητικά δικαστήρια. Σε κάθε περίπτωση όμως, οι συνταξιούχοι που ενδιαφέρονται να διεκδικήσουν αποζημιώσεις για τις αντισυνταγματικές περικοπές που υπέστησαν στις συντάξεις τους, δεν δύνανται να περιμένουν. Με το τέλος του 2018 θα παραγραφεί άλλο ένα έτος για το οποίο έχουν απαιτήσεις και εφόσον κανείς επιθυμεί να το «προλάβει» πρέπει έως τότε να προχωρήσει στην άσκηση αγωγής.