Μιχαήλ Β. Μήττας

Introduction

Νομικά ζητήματα στον υπολογισμό συντάξεων του ΕΦΚΑ

Νομικά ζητήματα στον υπολογισμό συντάξεων του ΕΦΚΑ

Νομικά ζητήματα προκύπτουν ως προς την πρακτική εφαρμογή του ν. 4387/2016 (ΕΦΚΑ), ιδίως ως προς τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων από τις υπηρεσίες και το λογισμικό του φορέα, ο οποίος κατά κανόνα οδηγεί σε έμμεσες μειώσεις στις αποδιδόμενες παροχές.

Σύμφωνα με το ν. 4387/2016 οι συντάξιμες αποδοχές είναι «για τους μισθωτούς, ο μέσος όρος μηνιαίων αποδοχών του ασφαλισμένου καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου. Ο μέσος αυτός όρος υπολογίζεται ως το πηλίκον της διαίρεσης του συνόλου των μηνιαίων αποδοχών του ασφαλισμένου δια του συνολικού χρόνου ασφάλισής του. Ως σύνολο μηνιαίων αποδοχών που έλαβε ο ασφαλισμένος νοείται το άθροισμα των μηνιαίων αποδοχών που υπόκεινται σε εισφορές, καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου». Για τους αυτοαπασχολούμενους «το εισόδημα, το οποίο υπόκειται σε εισφορές, σύμφωνα με τα άρθρα 39 και 40, καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου. Για το διάστημα μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού εισόδημα νοείται το ποσό που θα αποτελούσε το ασφαλιστέο μηνιαίο εισόδημα αν εκλαμβανόταν ως μηνιαία εισφορά το ποσό που πράγματι καταβλήθηκε για κάθε μήνα ασφάλισης, συνυπολογιζομένων, με αναγωγή κατά κεφαλήν, τυχόν υφισταμένων κατά το διάστημα αυτό κοινωνικών πόρων υπέρ των αντίστοιχων ταμείων», ενώ, για τον χρόνο ασφάλισης που αναγνωρίζεται πλασματικά «ως συντάξιμες αποδοχές ορίζεται το ποσό που θα αποτελούσε τον ασφαλιστέο μηνιαίο μισθό-εισόδημα αν εκλαμβανόταν ως μηνιαία εισφορά το ποσό που καταβλήθηκε για την εξαγορά κάθε μήνα ασφάλισης. Οι πλασματικοί χρόνοι που αναγνωρίστηκαν χωρίς εξαγορά δεν συνυπολογίζονται για τον υπολογισμό του ποσού της ανταποδοτικής σύνταξης». Ωστόσο, κατά τον υπολογισμό του ανταποδοτικού μέρους της σύνταξης, έχουμε παρατηρήσει τα εξής:

  1. Ο ΕΦΚΑ κατά τον υπολογισμό του μέσου μηνιαίου εισοδήματος συνυπολογίζει και τυχόν χρόνο που εξαγοράσθηκε, ασχέτως αν αυτός πραγματοποιήθηκε κατά το κρίσιμο διάστημα υπολογισμού. Όμως, με δεδομένο ότι ο χρόνος που εξαγοράζεται αντιστοιχεί κατά κανόνα σε χαμηλότερο (πλασματικό) εισόδημα και άρα τελικά κατά τον τρόπο που εφαρμόζεται από τον ΕΦΚΑ τελικώς μειώνεται το μέσο μηνιαίο συντάξιμο εισόδημα (και αντίστοιχα το ύψος της σύνταξης).
  2. Παρατηρείται επίσης ότι σε περιπτώσεις χρόνου ανεργίας που δεν αναγνωρίσθηκαν, ο ΕΦΚΑ λαμβάνει υπόψη τα σχετικά διαστήματα ως χρόνο με μηδενικό εισόδημα. Κατ' αυτόν τον τρόπο επίσης μειώνεται το μέσο συντάξιμο εισόδημα και αντίστοιχα το ύψος της σύνταξης.
  3. Παρατηρείται τέλος, ότι κατά τον υπολογισμό του συντελεστή αναπλήρωσης, τυχόν αναγνωρισθέντες χρόνοι ανεργίας δεν λαμβάνονται υπόψη, αν και από το νόμο προβλέπεται, με αποτέλεσμα να μειώνεται αντίστοιχα ο συντελεστής αναπλήρωσης.

Κατά συνέπεια, είναι αναγκαία από τους ασφαλισμένους να προχωρούν άμεσα σε έλεγχο των πράξεων χορήγησης σύνταξης και σε τυχόν ενστάσεις (ή και προσφυγές στην συνέχεια), προκειμένου να γίνεται δικαστικός έλεγχος και διόρθωση τυχόν σφαλμάτων ή παρανομιών εκ μέρους του ασφαλιστικού φορέα.